Білім жаңалықтары
03.09.2026 | 23
GYTS: мектеп оқушылары арасында халықаралық зерттеу не үшін жүргізіледі
GYTS: мектеп оқушылары арасында халықаралық зерттеу не үшін жүргізіледі
2026 жылғы қыркүйек пен қараша аралығында Қазақстанда жастардың темекі тұтынуы жөніндегі жаһандық сауалнаманың кезекті ұлттық кезеңін - GYTS зерттеуін өткізу жоспарлануда. Анонимді сауалнамаға еліміздің жалпы білім беретін мектептерінің 6-9-сынып оқушылары қатысады.
Қазақстанда зерттеуді өткізуге жауапты ұйым ретінде Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Салидат Қайырбекова атындағы Ұлттық денсаулық сақтауды дамыту ғылыми орталығы белгіленді.
GYTS дегеніміз не
GYTS - жасөспірімдер арасында темекі және құрамында никотин бар өнімдерді тұтынуды мониторингтеуге арналған халықаралық құрал.
Зерттеу мыналарды бағалауға мүмкіндік береді:
- мектеп оқушылары арасында темекі және құрамында никотин бар түрлі өнімдерді тұтынудың таралуын;
- темекі түтінінің қайталама әсерін;
- жасөспірімдер үшін темекі және құрамында никотин бар өнімдердің қолжетімділігін;
- мұндай өнімдердің жарнамасы мен ілгерілетілуінің ықпалын;
- мектеп оқушыларының профилактикалық ақпаратпен қамтылуын;
- жасөспірімдердің темекі шегу мен никотин туралы білімі мен көзқарасын.
Осылайша, зерттеу жасөспірімдердің темекі немесе басқа да өнімдерді тұтыну-тұтынбауын ғана қарастырмайды. Ол жалпы жағдайды кеңірек түсінуге мүмкіндік береді: мектеп оқушылары қандай жарнамаға тап болады, темекі түтінінен қаншалықты қорғалған, темекінің зияны туралы қандай ақпарат алады және қолданыстағы шектеулерге қалай қарайды.
Сауалнама анонимді түрде өткізіледі
Жасөспірімдердің мінез-құлқына, темекі және құрамында никотин бар өнімдерді тұтынуына қатысты мәселелерді зерттеу кезінде анонимді форматтың маңызы ерекше. Ол мектеп оқушыларына сұрақтарға ашық жауап беруге мүмкіндік беріп, нақты жағдай туралы шынайы деректер алуға көмектеседі.
Зерттеудің мақсаты жекелеген оқушыларды анықтау немесе тексеру емес, еліміздегі мектеп оқушылары арасындағы жағдай туралы жинақталған деректер алу болып табылады.
Жаңа кезең не үшін қажет
Алдыңғы зерттеу өткізілгеннен бері он жылдан астам уақыт өтті. Осы кезеңде құрамында никотин бар өнімдердің түрлері мен оларды тұтыну тәсілдері, ақпараттық орта, жарнама, сондай-ақ темекіге қарсы күрес саласындағы заңнамалық шаралар өзгерді.
GYTS қазіргі жасөспірімдер арасында темекі және құрамында никотин бар өнімдерді тұтынудың қаншалықты таралғанын, олардың темекі түтінінің қайталама әсеріне қаншалықты жиі ұшырайтынын, мұндай өнімдердің оларға қаншалықты қолжетімді екенін және профилактикалық ақпаратпен қаншалықты қамтылғанын анықтауға көмектеседі.
Зерттеу бірыңғай халықаралық әдістеме бойынша жүргізіледі. Бұл жаңа кезеңнің нәтижелерін 2004, 2009 және 2014 жылдардағы деректермен салыстыруға және Қазақстандағы мектеп оқушылары арасында темекі мен никотин тұтыну жағдайының қалай өзгергенін бағалауға мүмкіндік береді.
Мектептер мен оқушылардың GYTS зерттеуіне қатысуы балалар мен жасөспірімдердің денсаулығын қорғауға бағытталған тиімді шараларды әзірлеу үшін қажетті объективті әрі өзекті деректер алуға мүмкіндік береді.
-
-
01.09.2026 | 20
Жаңа оқу жылы: Қазақстанда 57 жаңа мектеп ашылды